Czerniak – profilaktyka

Świadomość społeczna oraz odpowiednia profilaktyka pozwalają na ograniczenie ryzyka zachorowań na czerniaka oraz zwiększają szansę na wczesne wykrycie nowotworu i jego skuteczne wyleczenie.

Promieniowanie UV a czerniak

Przewlekła ekspozycja na silne promieniowanie słoneczne znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory skóry, w tym czerniaki. W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się osoby o niskim fototypie skóry (jasnej skórze, oczach koloru niebieskiego i zielonego, włosach jasnych i rudych oraz osoby z piegami na skórze), czyli z tendencją do poparzeń słonecznych. Przez długi czas sądzono, że z uwagi na długość fal promieniowania słonecznego ryzyko zachorowań na czerniaka maleje wraz z odległością od równika. Tendencja w Europie jest jednak odwrotna, najwięcej zachorowań odnotowuje się w Skandynawii, a najmniej w krajach śródziemnomorskich. Obecnie ocenia się, że jest to spowodowane m.in. migracjami ludności oraz wyjazdami wakacyjnymi do krajów o większej ekspozycji na promieniowanie słoneczne.

Jednym ze składników promieniowania słonecznego, mającego negatywny wpływ na skórę człowieka, jest promieniowanie ultrafioletowe (UV), niewidoczne dla ludzkiego oka. W nadmiernej dawce uszkadza ono komórki naskórka. W momencie gdy zmian tych jest tak wiele, że organizm nie jest w stanie sam ich naprawić, dochodzi do powstania nowotworu. Regularnie i odpowiednio stosowane kremy z filtrami UV zapewniają ochronę przed poparzeniem słonecznym, zwiększającym ryzyko czerniaka. Nie należy jednak zapominać, że sam krem nie eliminuje całkowicie zagrożenia podczas przedłużonego pobytu na słońcu.

W bardzo podobny sposób na organizm ludzki działa sztuczne promieniowanie UV, występujące w solariach. Warto wiedzieć, że dawka promieniowania UV otrzymana w solariach jest często kilkakrotnie wyższa, niż dawka naturalnego promieniowania UV otrzymanego np. podczas przebywania na słońcu w południe. Z tego powodu w wielu krajach wprowadzono restrykcje w korzystaniu z solarium – zwłaszcza przez młode osoby.

Samoobserwacja, a wczesna wykrywalność czerniaka

Samoobserwacja i wyciąganie z niej odpowiednich wniosków jest równie ważnym sposobem w profilaktyce walki z czerniakiem, jak unikanie i ograniczanie czynników ryzyka. Mimo że świadomość społeczna w zakresie czerniaka zwiększa się, to nadal nie jest ona na zadowalającym poziomie. Niektórzy ignorują niepokojące zmiany na skórze, w jamie ustnej lub okolicy płytek paznokciowych, nie zdając sobie nawet sprawy z zagrożenia, jakie ze sobą niosą. Wiele osób boi się też, że podejrzana zmiana jest czerniakiem, a leczenie nie przyniesie efektów i z tego powodu unika wizyty u lekarza. Należy pamiętać, że wcześnie wykryty czerniak u około 90% pacjentów skutkuje całkowitym wyleczeniem.