Czerniak

Czerniak to złośliwy nowotwór skóry, błon śluzowych i okolic płytki paznokciowe, zaliczany do grupy najbardziej złośliwych nowotworów. W Polsce czerniaka zalicza się do nowotworów rzadkich, jednakże w ostatnich latach znacząco wzrosła liczba zachorowań. Z przeprowadzonych badań wynika, że czerniak jest najczęściej występującym nowotworem u kobiet w wieku 25-29 lat i drugim, co do częstości występowania, nowotworem u kobiet w wieku 15-29 lat. Badania wykazują również, że 60% czerniaków powstaje w skórze niezmienionej, natomiast pozostały odsetek stanowią zmiany nowotworowe rozwijające się na podłożu znamion barwnikowych.

Diagnostyka czerniaka

Metodami wczesnej diagnostyki czerniaka jest biopsja wycinająca podejrzanej zmiany, coraz częściej jednak lekarze wykorzystują w diagnostyce nieinwazyjne metody – takie, jak dermoskopia (dermatoskopia) i wideodermoskopia (wideodermatoskopia). Diagnostykę czerniaka przeprowadza się również w oparciu o badania radiologiczne: USG głowicami o wysokich częstotliwościach, zdjęcia rentgenowskie, tomografię komputerową czy rezonans magnetyczny. Badania te pozwalają na określenie fazy choroby, liczby przerzutów oraz miejsc występowania przerzutów czy grubość zmian.

Z uwagi na liczbę przerzutów, miejsc występowania przerzutów i ich odległości od ogniska pierwotnego oraz grubości zmiany pierwotnej, rozróżnia się cztery stadia kliniczne czerniaka. Rozpoznanie nowotworu we wczesnym I stadium daje nie tylko dobre rokowania, ale także szansę na całkowite wyleczenie. Badania dowodzą, że u około 80% chorych rozpoznany nowotwór ma charakter zmiany miejscowej bez przerzutów. We wczesnych stadiach czerniaka wskaźniki 5-letniego przeżycia wynoszą 60%-90%, a w kolejnych stadiach odpowiednio: 20-70%; 5-10% i poniżej 10% w ostatnim IV stopniu zaawansowania choroby.

Leczenie czerniaka

Leczenie czerniaka polega przede wszystkim na chirurgicznym usuwaniu zmian z odpowiednim marginesem tkanek zdrowych. W przypadku przerzutów do węzłów chłonnych wykonuje się  limfadenektomię – zabieg usunięcia odpowiednich grup węzłów chłonnych, zależnie od miejsca lokalizacji przerzutów.

Leczenie chirurgiczne czerniaka stosuje się również podczas wznowienia choroby. Obecnie w leczeniu IV stadium czerniaka stosuje się immunoterapię i chemioterapię. Prowadzone są także badania kliniczne, w ramach których możliwe jest leczenie eksperymentalne. W ostatnich latach wiele czasu poświęca się również badaniom genetycznym czerniaka. Uważa się, że 5-12% czerniaków ma podłoże dziedziczne. Znaczącą rolę w powstawaniu czerniaka mają mutacje niektórych genów, pełniących rolę regulatorów cyklu komórkowego. Trwają też badania nad mutacjami zachodzącymi w innych genach.

Stopniowe poznawanie mechanizmu genetycznego czerniaka przybliża lekarzy do wykorzystywania terapii genowej. Poznanie wszystkich mechanizmów powstawania czerniaka jest jednak procesem bardzo złożonym, wymagającym jeszcze wielu dalszych badań i obserwacji.